Pagtatanim ng Puno: Paano Magtanim ng Punong Prutas at Punong Kahoy
Ang pagtatanim ng puno ay puhunang ilang taon bago magbalik, kaya dapat tama ang simula. Mangga man, niyog, durian, mangosteen o punong kahoy para sa lilim, halos pareho ang mga hakbang: pumili ng malusog na punla, maghukay nang tama, magtanim sa simula ng tag ulan, magdilig, mag abono at mag alaga hanggang kaya na ng puno ang sarili.
Sa lahat ng pagtatanim ng halaman, ang puno ang pinakamatagal bago magbunga. Karaniwang namumulaklak ang mangosteen sa 10 hanggang 15 taon, pero 8 hanggang 9 na taon lang kung asexually propagated at maayos ang alaga. Ang durian naman ay puwedeng mamunga nang mga limang taon pa lang kapag maayos ang alaga. Kaya bawat pagkakamali sa pagtatanim ay ilang taon mong dadalhin.
Iba iba ang bawat puno, kaya tingnan din ang gabay para sa mismong puno na itatanim mo.
Hakbang 1: Pagpili ng punla
Isa ang punla sa pinakamahalagang desisyon sa pagtatanim ng puno. Para sa punong prutas, mas mabuti ang grafted o marcotted na punla dahil mas maagang mamunga at pareho ang bunga sa inang puno. Bumili sa kilalang nursery na may malusog na mga punla: berde at buo ang dahon, walang peste, at matibay ang tangkay.
Sa durian, mas mabuti ang malalaking punla. Gumamit ng large planting materials, mga punlang inalagaan sa nursery nang higit isa o dalawang taon. Ang mangosteen naman ay inililipat sa bukid sa edad na dalawang taon, kapag mga 25 hanggang 30 sentimetro na ang taas.
Hakbang 2: Paglalatag at paghuhukay
Linisin ang lugar, tanggalin ang mga tuod at ugat, at araruhin kung kaya. Maglagay ng tulos sa bawat pwesto ng puno ayon sa tamang layo. Sa paghuhukay, ihiwalay ang ibabaw na lupa (topsoil) sa lupang nasa ilalim, dahil ang topsoil ang itatabon sa ugat pagkatanim.
| Puno | Layo ng pagitan | Laki ng hukay |
|---|---|---|
| Mangosteen | 8 metro por 8 metro, mga 156 na puno bawat ektarya | 60 por 60 por 60 sentimetro, punuin ng dumi ng hayop |
| Durian | 8 metro por 8 metro, o 6 por 6 metro kung high density | 30 sentimetro ang lapad at 30 sentimetro ang lalim |
| Saging na saba | 4 metro por 4 metro, 625 bawat ektarya | 50 hanggang 60 sentimetro ang lapad, 60 hanggang 80 sentimetro ang lalim |
Hakbang 3: Ang mismong pagtatanim ng puno
Pumili ng tamang buwan
Magtanim sa simula ng tag ulan. Ito ang karaniwang payo para sa durian at mangosteen, dahil tuloy tuloy ang basa ng lupa habang kumakapit ang ugat.
Maglagay ng abono sa butas
Sa durian, 50 gramo o mga 5 kutsarang complete fertilizer. Sa mangosteen, 200 hanggang 250 gramo, 3 pulgada sa ilalim ng ugat at 5 pulgada sa gilid ng punla. Sa niyog, 100 gramong asin.
Alisin ang plastic nang buo ang lupa
Hubarin ang polyethylene bag nang hindi nababasag ang bola ng lupa sa ugat. Sa durian, itinatanim ang punla nang mga isang pulgada mula sa dating linya ng lupa nito. Huwag ibaon nang malalim ang tangkay.
Tabunan at diinan
Punuin ang butas ng topsoil at diinan nang dahan dahan hanggang kumapit ang lupa sa punla. Lagyan ng tukod kung mahangin.
Liliman ang bagong tanim
Sa durian, liliman ang bagong tanim nang dalawang linggo hanggang ilang buwan, depende sa panahon, para makabawi sa paglipat at hindi masunog sa araw.
Hakbang 4: Pagdidilig
Diligan agad pagkatanim, at ituloy tuwing kulang ang ulan para laging basa ang lupa. Pero ingat sa sobra. Sa mangosteen, puwedeng mamatay agad ang punla kapag may nakatayong tubig sa ugat.
Sa tag araw, diligan ang durian at lagyan ng mulch ang paligid ng puno. Puwedeng gamitin ang tuyong dayami, dahon, pinutol na damo, bunot ng niyog o tinadtad na katawan ng saging.
Hakbang 5: Abono para sa puno
Natural fertilizer for plants: compost at humus
Ang pinakamurang natural fertilizer for plants ay ang compost na gawa mo mismo. Binubulok ng mabubuting bacteria at fungi ang damo, dahon at dumi ng hayop hanggang maging humus, isang maitim at masustansyang materyal na parang lupa. Kaya kapag may nagtanong kung ano ang humus fertilizer, ito iyon: compost na hinog na, na nagpapabuhaghag sa lupa at tumutulong humawak ng tubig.
Maganda ang tugon ng mangosteen sa dumi ng hayop, kaya pinupuno ng dumi ng hayop ang hukay bago magtanim. Para sa iba pang halimbawa, basahin ang organic fertilizer examples.
Complete fertilizer habang lumalaki
Sa batang mangosteen, ang karaniwang abono ay 300 hanggang 500 gramong 14 14 14 o 12 24 12 bawat puno, kasama ang 200 hanggang 300 gramong urea. Hatiin ito sa dalawa: ang una sa simula ng tag ulan, ang pangalawa sa dulo ng tag ulan. Dagdagan ang dami taon taon habang lumalaki ang puno.
Sa paglalagay, gumawa ng 4 hanggang 6 na butas sa lupa na paikot sa gilid ng lilim ng puno. Ilagay ang abono sa mga butas at tabunan, para hindi sumingaw at hindi anurin ng ulan. Basahin ang aming gabay sa fertilizer for plants para sa iba pang pananim.
Ang niyog ay nangangailangan ng chlorine, kaya asin at ammonium sulfate ang pangunahing abono. Nasa aming gabay sa fertilizer for coconut tree in the Philippines ang dami bawat edad ng puno.
Hakbang 6: Pag aalaga habang lumalaki
- Ring weeding: linisin ang damo sa paligid ng puno, mga 1 metro ang radius para sa mangosteen, at laging bago mag abono.
- Pruning: putulin ang patay, bali o may sakit na sanga, pati ang water sprouts, para maganda ang hugis ng puno.
- Intercrop: habang hindi pa namumunga ang puno, magtanim ng pananim na pangkabuhayan sa pagitan ng hanay. Sa durian, bagay ang saging na lakatan, na itinatanim nang mas maaga para magbigay ng lilim.
- Bantay peste: tingnan ang dahon at sanga linggo linggo, lalo na sa tag ulan.
Kung saging ang ilalagay mo sa pagitan, basahin ang aming gabay sa banana farming in the Philippines. Kung gulay naman, nasa pagtatanim ng gulay ang mga hakbang.
Pagtatanim ng puno para sa kagubatan at lilim
Pareho ang mga hakbang sa punong kahoy: malusog na punla, tamang hukay, pagtatanim sa tag ulan, at pag aalaga sa unang dalawang taon. Piliin ang katutubong puno na bagay sa lugar. Magtanong sa pinakamalapit na tanggapan ng DENR, ang CENRO, kung anong puno ang angkop at kung saan may punla. Ang DENR din ang nagpapatakbo ng National Greening Program, ang malaking programa ng gobyerno sa pagtatanim ng puno.
May growth stages ang anee.io para sa mga punong prutas tulad ng mangga, niyog, durian, mangosteen, rambutan, kalamansi at langka. Gawing lote ang bawat taniman, lagyan ng petsa ang bawat abono sa cropping calendar, at sukatin ang taniman sa mapa.
Mag sign upMay dilaw na dahon o kakaibang batik sa puno? Kunan ng litrato at ipakita kay Anee, ang smart farm technician ng anee.io, na sumasagot sa Tagalog o English. Puwede mo ring iguhit at sukatin ang orchard sa farm maps.
