Pagtatanim ng Palay: Gabay Mula Punla Hanggang Pag Aani

Iba iba ang lupa at tubig sa bawat bayan, kaya gamitin ito bilang gabay sa pagtatanim ng palay (palay farming), pero itanong pa rin sa inyong municipal agriculturist kung ano ang bagay sa lugar ninyo.

Pagtatanim ng palay: pumili muna ng binhi at variety

Dito nagsisimula ang ani. Ang dekalidad na binhi na may germination na 85 percent pataas ay puwedeng magdagdag ng 10 percent o higit pa sa ani. Kaya bumili ng certified rice seed na may valid na blue tag mula sa accredited seed grower.

Sa pagpili ng rice variety, tingnan kung bagay ito sa inyong bukid (irrigated o rainfed), sa season at sa problema sa lugar gaya ng bagyo o baha. Halimbawa, ang rice variety na NSIC Rc 216 (Tubigan 17) ay nahihinog sa 112 araw mula sa pagpupunla kapag lipat tanim. Ang NSIC Rc 222 naman ay inirerekomenda sa Central Luzon para sa dry at wet season.

Para makita ang bawat variety of rice in the Philippines na may maturity at yield, basahin ang aming gabay sa rice varieties.

Paghahanda ng lupa

Ang pantay na lupa ang pundasyon ng lahat. Mas madali ang patubig, mas kaunti ang damo at kuhol, at sabay ang hinog ng palay. Puwedeng bumaba ng 5 percent ang ani kapag hindi maayos ang paghahanda.

1. Linisin at ayusin ang pilapil at kanal. Ang pilapil na 15 cm ang taas at 20 cm ang lapad ay hindi gaanong binubutas ng daga.
2. Araruhin ang bukid 21 hanggang 30 araw bago magtanim para mabulok ang dayami at tumubo muna ang buto ng damo.
3. Suyurin tuwing ikapitong araw pagkatapos araruhin.
4. Sa huling suyod, pantayin ang lupa habang may 5 cm na tubig. Walang bahaging mas malalim sa 5 cm, at walang lupang nakausli.

Punla: paghahanda ng palay seedlings

Para sa manual na lipat tanim, 20 hanggang 40 kg na binhi bawat hectare ang karaniwang rekomendasyon, sa punlaan na 400 square meters. Ilipat ang palay seedlings sa edad na 18 hanggang 21 araw, 2 hanggang 3 punla bawat butas o hill.

• Huwag gupitin ang dulo ng dahon ng punla bago ilipat. Dito pumapasok ang sakit.
• Ang punla na lampas 25 araw ay mabagal makabawi at kaunti ang suwi o tillers.
• Tapalan ang mga butas na walang punla sa loob ng 7 araw pagkatapos ilipat, gamit ang punla mula sa parehong punlaan.

Lipat tanim o sabog tanim?

Sa direct wet seeding, binhing pinatubo na ang direktang inihahasik sa putik. Mas tipid ito sa trabaho, pero mas mabigat ang laban sa damo, kuhol at ibon. Karaniwang 40 hanggang 60 kg bawat hectare ang binhi kung row seeding, at 60 hanggang 80 kg kung sabog.

Kung row seeding ang gusto mo, may drum seeder at may bago ring gawang Pinoy, ang palatak palay seeder. Gawa ito ni Engr. Delfin Cuevas Jr. ng Farmwell Agricultural Machinery Manufacturing sa Bongabong, Oriental Mindoro, sa tulong ng DOST MIMAROPA. Sa testing, 89.09 percent ang field efficiency nito at puwede itong makatipid ng hanggang P9,000 bawat hectare. Nanalo ito sa 2025 Presidential Filipinnovation Awards.

Tubig: gaano kalalim at kailan

• Mula early tillering hanggang 1 o 2 linggo bago anihin, panatilihin ang 3 hanggang 5 cm na tubig.
• Sa flowering, gawing 5 hanggang 7 cm ang tubig.
• Sa direct seeding, huwag munang patubigan mula 0 hanggang 14 araw pagkatapos maghasik, maliban kung matindi ang tagtuyot.
• Patuyuin ang bukid isang linggo bago anihin kung dry season, at dalawang linggo kung wet season o malagkit ang lupa.
• Kung kulang ang tubig, gamitin ang Alternate Wetting and Drying (AWD) na may observation well.

Abono: tamang element, dami at oras

Tatlo ang tanong sa abono: anong Element, gaano karami (Amount) at kailan (Timing). Pinakamainam na batayan ang Leaf Color Chart (LCC), ang MOET kit o ang Rice Crop Manager. Kapag may LCC, sukatin ang dahon tuwing pitong araw mula 14 DAT o 21 DAS hanggang early flowering.

Kung walang LCC, ito ang karaniwang oras ng nitrogen:

Ang dami ng urea, complete o ammonium sulfate ay depende sa lupa at target na ani. Para sa computation, basahin ang aming gabay sa fertilizer for rice. Tandaan na ang sobrang nitrogen sa flowering ay nagpapadapa sa palay at nagdadala ng peste.

Damo: grasses, sedges at broadleaves

Tatlong grupo ng weeds ang karaniwan sa palayan: sedges, grasses at broadleaves. Kabilang sa 12 pinakamahirap na damo ng palay sa Asya ang Echinochloa colona, Cyperus iria at Fimbristylis miliacea. Kontrolin ang damo sa unang 45 araw. Unahin ang maayos na paghahanda ng lupa, malinis na binhi at tamang tubig, saka ang pagbubunot. Herbicide ang huling opsyon.

Halimbawa ng pre emergent herbicide ang Sofit 300 EC ng Syngenta, na may pretilachlor (Group K3). Ayon sa label, inilalagay ito 0 hanggang 4 na araw pagkatapos maghasik o maglipat. Sundin ang rate sa label at bumili lang ng produktong rehistrado sa FPA. Para makilala ang common weeds in the Philippines, tingnan ang aming gabay sa damo.

Peste at sakit

Ang unang depensa ay resistant na variety at sabay sabay na pagtatanim pagkatapos ng 30 araw na pahinga ng bukid. Sa pahingang iyon, nawawalan ng pagkain ang karamihan sa insekto. Maglibot din sa bukid bawat linggo.

Babala: huwag mag spray laban sa mga kumakain ng dahon sa loob ng 30 DAT o 40 DAS. Pinapatay ng maagang spray ang mga kaibigang insekto, gaya ng gagamba na kumakain ng planthopper. Kilalanin ang mga kalaban sa rice insects at brown planthopper.

Pag aani ng palay

Patuyuin ang bukid 1 hanggang 2 linggo bago ang takdang ani. Anihin kapag 85 hanggang 90 percent ng butil ay kulay ginto kung kamay ang gagapas, o 90 hanggang 95 percent kung combine harvester. Ang karaniwang pang ani ng palay ay karit, reaper, o combine harvester na gumagapas at gumigiik nang sabay.

Kapag masyadong maaga, hilaw ang butil at puwedeng bumaba sa 53 percent ang milling recovery. Kapag masyadong huli, lalagas ang butil. Karaniwang moisture ng bagong aning palay ay 18 hanggang 21 percent sa dry season at 20 hanggang 25 percent sa wet season.

Treser ng palay: ang paggiik

Kapag kamay ang gumapas, igiik ang palay sa loob ng isang araw sa wet season, o dalawang araw sa dry season. Huwag itong itambak nang matagal sa bukid dahil iinit ito at bababa ang kalidad ng bigas.

Sa treser ng palay, sundin ang bilis ng drum na mga 800 rpm para sa karamihan ng thresher na may makina. Huwag ding igiik ang palay na tumutulo pa sa basa.

Pagpapatuyo at pag iimbak

Patuyuin nang pantay sa loob ng 12 hanggang 24 oras pagkatapos igiik, hanggang 12 hanggang 14 percent moisture. Kung sa semento magbibilad, haluin kada 30 minuto. Ilagay ang sako sa ibabaw ng pallet, at huwag itabi kasama ng abono, kemikal o semento sa bodega.

Siyam na key check para sa mas mataas na ani

Tingnan ang buong season ng pagtatanim ng palay bilang isang kabuuan, hindi hiwa hiwalay na payo: binhi, lupa, tubig, abono, peste, ani at postharvest. Bawat bahagi ay may target na makikita o mabibilang mo sa bukid. Itapat ang ginawa mo sa target, sukatin ang resulta, at pag usapan ito kasama ng kapwa magsasaka.

Ito ang siyam na key check mula binhi hanggang bodega:

1. Dekalidad na binhi ng recommended variety.
2. Pantay na bukid.
3. Sabay sabay na pagtatanim pagkatapos ng hindi bababa sa 30 araw na pahinga.
4. Sapat na bilang ng malulusog na punla.
5. Sapat na sustansya mula tillering hanggang early panicle initiation at flowering.
6. Walang stress sa tagtuyot o sa sobrang tubig.
7. Walang malaking bawas sa ani dahil sa peste.
8. Inani sa tamang oras.
9. Tamang pagpapatuyo, paglilinis at pag iimbak.

Sa bawat season, itala ang ginawa mo at kung naabot ang bawat Key Check. Makikita mo agad kung saan ka nabawasan ng ani.

Dito tumutulong ang anee.io. Sa cropping calendar, ilagay ang araw ng lipat tanim o paghahasik ng bawat lot, at kusang nakadate ang abono, patubig, spray at ani batay sa DAT o DAS. Puwede mo ring tanungin si Anee, ang smart farm technician, sa Tagalog, at padalhan siya ng litrato ng peste o may sakit na dahon.

Mga tanong tungkol sa pagtatanim ng palay